Tzumprijs voor mooiste zin naar Erwin Mortier
De beste Nederlandse zin van 2008 gaat over schrijven. Erwin Mortier won gisteren de Tzumprijs met een zin van welgeteld 75 woorden, de langste ooit winnende zin.
Het gaat om de volgende zin uit zijn roman Godenslaap (De Bezige Bij). „Ik volg de cadans van mijn handschrift en zoek naar de in letters gestolde, kwezelachtige wellust van het meisje dat ik ooit geweest moet zijn, het wicht dat op de drempel van haar adolescentie haar schriftuur even strak aantrok als de dunne lederen veters waarmee ze haar laarsjes dichtreeg – hoe ze het vlees van het woord in de baleinen van de zinsbouw dwong, tot haar eigen lijf vol striemen stond en ze naar uitbraak verlangde.”
Lees verder: nrc.nl – Kunst & Film – Tzumprijs voor mooiste zin naar Erwin Mortier.
(Bron: Uitgeverij kleine Uil)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
Ik zou rijk kunnen zijn, als ik een kut had en niet kon schrijven. (blz.262)
Genomineerd door: Giny Backers
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
Ik heb haar nooit kunnen uitleggen dat je soms veel meer bereikt door welgemikt naast de kwestie te spreken dan met een precisie die toch nooit anders dan illusoir zal zijn. (blz.45)
Genomineerd door: Giny Backers
Titel boek: Vila Pouca: kroniek van een dorp
Auteur: Gerrit Komrij
Zijn vader was een mandenmaker en zijn moeder één meter vijftig. (blz.64)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
Als kind vond ik boeken zelfs een soort van doden, en eigenlijk vind ik dat nog steeds. (blz.18)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
De hommels die in zwermen rond de bloemkelken helikopterden leken wanneer zij opstegen op te zwellen tot de lichamen van de ballonnen die aan touwen ver weg boven de horizon opgingen in het azuur. (blz.256)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
De wereld baadde al weken in de melancholie van een lange Indische zomer, een zoveelste koperkleurige dag weekte zich nog los uit de dauw toen we al op weg waren, hij en ik, in een van de auto’s van zijn majoor. (blz.364)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
Ik denk aan mijn vader in het uur van zijn dood, vergeef me dat ik nog een dode uit de binnenzakken van mijn geheugen opdiep. (blz.400)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Koetsier Herfst
Auteur: Charlotte Mutsaers
De dag na mijn vijftigste verjaardag droomde ik dat ik gewurgd werd. (blz.11)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Koetsier Herfst
Auteur: Charlotte Mutsaers
Tegenover de man die de Sarphatistraat de mooiste straat van de wereld noemde, zou ik mezelf willen stellen. (blz.82)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Koetsier Herfst
Auteur: Charlotte Mutsaers
We lagen plat op onze rug met de pyjamabenen tegen elkaar. (blz.153)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Suikerspin
Auteur: Erik Vlaminck
Wijven zijn crapuleuze serpenten. (blz.13)
Genomineerd door: Bart
Titel boek: Suikerspin
Auteur: Erik Vlaminck
En ik, ik stond klonterdwaas vastgenageld als een plaasteren heiligenbeeld tegen een kerkpilaar te gapen in het kassahokje waar ik nu nog steeds de geschiedenis van de mensheid overdenk. (blz.117)
Genomineerd door: F. Starik
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: Vrouwkje Tuinman
Met mijn handschoenen aan lees ik een magazine over multicultureel ziek zijn en de gevolgen daarvan voor patient en medisch personeel. (blz.(112))
Genomineerd door: Sybren Visser
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: Vrouwkje Tuinman
In de krant lees ik dat er niet alleen een weg om, maar ook door mijn huis wordt aangelegd. (blz.74)
Genomineerd door: andrea
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: vrouwkje Tuinman
Als ik gedachteloos voor het raam sta, merk ik soms haar blik op, en zie dat het niet gedachteloos is dat ik daar sta, niet zomaar. (blz.73)
Genomineerd door: andrea
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: vrouwkje Tuinman
Op mijn bord is het twintig over vier. (blz.92)
Genomineerd door: Ilse van der Zee
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: Vrouwkje Tuinman
De accountant vertelt me hoe je jezelf terug ziet in je kind, en hoe geweldig dat is, jezelf terug zien. (blz.94)
Genomineerd door: Daphne Scholten
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: Vrouwkje Tuinman
In de krant lees ik dat er niet alleen een weg om, maar ook door mijn huis wordt aangelegd. (blz.74)
Genomineerd door: Mieke Schoonenberg
Titel boek: Buurvrouw
Auteur: Vrouwkje Tuinman
Zwart op wit geluk valt door de brievenbus. (blz.109)
Genomineerd door: Jan Geerlings
Titel boek: Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Auteur: Dimitri Verhulst
Zodat z’n speeksel in duizend druppels tegen de microfoon open spat, blaft ‘t, koert ‘t, tiert ‘t, huilt en jankt enbrult ‘t, ja fezelt ‘t en buldert ‘t als dat dramaturgisch interessanter is, en balkt ‘t en buldert ‘t over gouden stonden zonder werkeloosheid in een imperium waardoor de treinen glijden met 250 kilometer per uur op spoorwegen van zes meter breed, waarin de genetisch in orde verklaarde dames opperwezens baren alsof ze flodderscheetjes laten o zo makkelijk en vaak. (blz.177/1)
Genomineerd door: Arjen Boswijk
Titel boek: Over de liefde
Auteur: Doeschka Meijsing
Zo onbegrijpelijkgrillig als het leven onder de stad was, zo moesten ook mijn hersens eruitzien, waarop de chirurg een blik had geworpen door een luikje in mijn schedelpan te zagen. (blz.74)
Genomineerd door: Arjen Boswijk
Titel boek: Over de liefde
Auteur: Doeschka Meijsing
Ons laatste gesprek was op een Koninginnedag geweest, een stralende, zonnige dag waarop je maar liever binnenbleef vanwege het gevaar onder de voet gelopen te worden door het volk dat uit alle hoeken en gaten van Nederland de hoofdstad annexeerde, half ontbloot en dronken, merkwaardig beschilderd in oranje en rood-wit-blauw. (blz.29/30)
Genomineerd door: Arjen Boswijk
Titel boek: Donkere dagen
Auteur: Martin Bril
Toen ze uiteindelijk de keuken binnenkwamen, met nog tien minuten voor de schoolbel ging, was wat mij betreft het momentum helemaal verstreken, maar mevrouw Bril merkte snedig op dat het niet om mij ging vandaag, maar om de meiden, en dat dat trouwens in zijn algemeenheid voor heel de opvoeding gold. (blz.11)
Genomineerd door: Arjen Boswijk
Titel boek: Donkere dagen
Auteur: Martin Bril
De deur van het cafe vliegt open en de wind blaast een klant naar binnen. (blz.28)
Genomineerd door: Arjen Boswijk
Titel boek: Donkere dagen
Auteur: Martin Bril
Het land dat vecht tegen de gierende westenwind,het land dat wacht als de bolle oostenwind het nog vlakker slaat,het land dat kraakt als de noordenwind de vlakte vierendeelt, het land dat juicht wanneer de de zuidenwind schaterend door het graan blaast, dat land dus: hier is het. (blz.35)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Begeerte heeft ons aangeraakt
Auteur: Bert Natter
Ik minderde vaart en reed stapvoets door straten, die me vertrouwd en toch vreemd voorkwamen, als wakker worden naast de tweelingzus van je geliefde. (blz.26)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Begeerte heeft ons aangeraakt
Auteur: Bert Natter
Zou er een volk bestaan dat de doden laat liggen waar ze gevallen zijn? (blz.46)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Begeerte heeft ons aangeraakt
Auteur: Bert Natter
Van alles waar je een aangeboren talent voor kunt bezitten, blonk ik uit in het doodschieten van uitheemse dieren. (blz.83)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Begeerte heeft ons aangeraakt
Auteur: Bert Natter
Ik rechtte mijn rug en keek om mij heen: smeulend papier dwarrelde neer als gloeiende sneeuw: kranten, stukken behang, folders, recepten, rekeningen, brieven, verhalen – stille getuigen van de vernietiging van het dagelijks leven in de wijk waar ik was geboren. (blz.148)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Begeerte heeft ons aangeraakt
Auteur: Bert Natter
Het meisje dat ik altijd bij me wilde hebben danste over het grind naar de voordeur. (blz.185)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Begeerte heeft ons aangeraakt
Auteur: Bert Natter
Het voelt alsof dit een ongelukkig ogenblik is dat valt tussen gelukkige jaren die geweest zijn en die komen zullen, maar het moet andersom zijn, daarom dwing ik mezelf om tederheid in je aanraking te voelen. (blz.261)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Tiffany Dop
Auteur: Tjibbe Veldkamp
Ik dacht: ik wil een kindje omdat ik wil zijn wie ik ben met een kindje. (blz.74)
Genomineerd door: Maarten Praamstra
Titel boek: Hij & ik
Auteur: Judith Eiselin
Ze hadden borden op schoot, glazen in de hand, alles was gedrenkt in de zware geur van bloesem en barbecue. (blz.6)
Genomineerd door: Rein Swart
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
Dichters zijn luie schrijvers. (blz.243)
Genomineerd door: Rein Swart
Titel boek: Ik weet hoe jongens huilen
Auteur: Janneke van der Horst
Fiona gaat makkelijker op haar rug liggen dan Luis Suárez. (blz.93)
Genomineerd door: Anton Scheepstra
Titel boek: Liefdeknopen
Auteur: Anton Brand
Bij Van Baal kon je keten, daar was het altijd een zoete inval, bij Brand was lachen zoetzuur en had vrolijkheid een prijs. (blz.35)
Genomineerd door: Anton Scheepstra
Titel boek: Liefdeknopen
Auteur: Anton Brand
Ik belandde in een grote klas met slechts vijf meisjes op meer dan dertig jongens, had een fikse achterstand in natuur- en scheikunde, wiskunde en biologie, en ging al op de eerste schooldag in het nieuwe jaar hopeloos kopje onder toen ik, helemaal vooraan gezeten, vechtend tegen mijn tranen, want ik wist dat ik iets onmetelijk doms zou gaan zeggen, maar ik moest toch iets zeggen?, a2 plus b2 optelde tot ab2, waarmee ik me zowel de hoon van de wiskundeleraar als van mijn klasgenoten op de hals haalde – ik, dat dom-domme gymnasiastje, die dacht dat je appels bij peren kon doen. (blz.208)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Visser
Auteur: Rob van Essen
Speelgoed op de vloer dat in de loop der jaren naar zolder verhuist, zo nu en dan een nieuw bankstel, andere gezinnen om je heen, niet gelukkig, niet ongelukkig, rijtjeshuizen die er vanuit de verte uitzien als legbatterijen met grote ramen, maar waarom niet, het is bedoeld voor mensen die het verdienen, die ertgen kunnen, degene die er niet tegen kan heeft ongelijk, dit is hoe we de wereld hebben ingericht. (blz.82)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Keukenprins
Auteur: Ronald Giphart
Voor een verhaal probeerde ik eens antiperistaltische oprispingen (ik probeer het woord ‘kokhalzen’ te vermijden) fonetisch te omschrijven als ‘gl… glu… gluten’. (blz.142)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Bordeaux met ijs
Auteur: A.L. Snijders
Ik besta niet, ik heb geen eigen persoonlijkheid, ik krijg alles van anderen aangereikt – dat is altijd zo geweest. (blz.46)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Bordeaux met ijs
Auteur: A.L. Snijders
Ik koop wel eens wat bij dit bedrijf, hoewel ik heb vernomen dat het personeel geen lid van een vakbond mag zijn, dat men tijdens het werk niet meer elkaar mag praten, dat wc-bezoek strikt geregeld is, dat ongestelde caissières iets vaker mogen, en daarom gemerkt zijn met een armband, zodat de oppasser bij overtreding niet het verkeerde meisje afblaft. (blz.201)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Bordeaux met ijs
Auteur: A.L. Snijders
Er zijn mensen die mij verwijten dat ik anekdotes opschrijf. (blz.357)
Genomineerd door: Redactie Tzum
Titel boek: In een handpalm
Auteur: K. Michel
‘Iemand die ik goed ken heeft in zijn testament laten vastleggen dat zijn telefoonaansluiting na zijn dood gehandhaafd moet blijven zodat wij, zijn vrienden, hem kunnen bellen en dan te horen krijgen: ‘Hallo met mij, ik ben nu niet thuis maar laat een boodschap achter dan bel ik je bij thuiskomst zo spoedig mogelijk terug.’ (blz.11)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: In een handpalm
Auteur: K. Michel
‘En zo palaverden we tot diep in de nacht, zeilden op de vleugels van de discussie en de alcohol door wonderlijke regionen, niet gehinderd door de gedachte aan een te bereiken doel, noch aan de volgende morgen.’ (blz.37)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: In een handpalm
Auteur: K. Michel
‘Omdat hij zijn routines beu was, omdat er daar buiten te veel keuzes waren, keuzes waarvoor de motieven ontbraken, omdat het piano- en vioolspel van zijn redenaties in herhalingen viel, omdat hij niet meer wist hoe hij zijn tijd moets doorkomen – dagen die uitgevouwen lagen in het stratenpatroon van de stad – zette hij op een ochtend een donkere bril op, nam een witte stok ter hand en verliet behoedzaam tikkend het pand.’ (blz.86)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
‘Op een dag ben je te oud om uur na uur jezelf ten grave te dragen, om in portieken, op straathoeken of pleinen het dies irae te prevelen voor zoveel gestalten die allang van je afgebladderd zijn, verteerd tot zompigheid waarin je tenen verzinken.’ (blz.8)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
‘Ik volg de cadans van mijn handschrift en zoek naar de in letters gestolde, kwezelachtige wellust van het meisje dat ik ooit geweest moet zijn, het wicht dat op de drempel van haar adolescentie haar schriftuur even strak aantrok als de dunne lederen veters waarmee ze haar laarsjes dichtreeg – hoe ze het vlees van het woord in de baleinen van de zinsbouw dwong, tot haar eigen lijf vol striemen stond en ze naar uitbraak verlangde.’ (blz.27)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
‘Wat geeft het, nu ik het boek dichtklap en naar beneden hol, op de binnenhof de mussen aan het schrikken breng en de hagedissen als een blos over de okergele zijgevel jaag – wat geeft het dat ik van al wie zich rond de dis verzameld hebben als enige nog onder de levenden ben?’ (blz.322)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
‘Lethargisch de rouwdiensten voor de gesneuvelden, met of zonder kist in de kerk, steeds lethargischer de sermoenen van de Abbé, de lethargische gang van het rouwbeklag en lamlendig de mars van de colonnes die ik in de lens van de telescoop op zolder voorbij zag schuiven onder de kale bomen in de regens van november, of de manschappen die soms tijdelijk kamp maakten in de schuur, hun lethargische gesjacher met eieren, aardappelen, ham of spek –alles kraakte van moeheid, in alles ging een pijnlijk gewricht schuil, alles had last van klamme botten.’ (blz.339)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Godenslaap
Auteur: Erwin Mortier
‘De salvo’s galmden in verveelde routine, de zoeklichten schoven mismoedig door de hemel, de lichtkogels leken op slome vogels met een lange staart, te zwaar voor een sierlijke vlucht – en ook de klap, de enorme klap die zonder dat het gebulder eerst aanzwol de spanten boven ons hoofd en onze bedden door elkaar schudde en het glas uit het dakvenster in een regen van scherven over ons heen blies, zelfs die had iets lams, iets futloos.’ (blz.339)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Vila Pouca
Auteur: Gerrit Komrij
‘Ezels, toeristen in korte broek en oude vrouwtjes, daar ga je vanzelf van hallucineren.’ (blz.25)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Vila Pouca
Auteur: Gerrit Komrij
‘Als Porto een bitse gouvernante is en Lissabon een vermoeide cocotte, dan is Coimbra een morsige prinses die in slaap is gevallen en al eeuwen wacht op de kus die haar zou moeten wekken en die maar niet wil komen.’ (blz.55)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Vila Pouca
Auteur: Gerrit Komrij
‘De dingen anders voorstellen dan ze zijn en grof liegen, daar kun je schrijver mee worden of makelaar.’ (blz.115)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Vila Pouca
Auteur: Gerrit Komrij
‘Ik denk aan de nacht die langzaam op me afstapt, die eerst met sluiernevels om mijn voeten komt spelen, plagend en de schemering imiterend, en die daarna wil omhoogkruipen langs mijn benen, langs mijn navel en tot voorbij mijn nek om uiteindelijk bezit te nemen van mijn hoofd, ondoordringbaarder en zwarter wordend, tot mijn lijf van top tot teen in nacht is gehuld, als een geraamte in zwarte windsels.’ (blz.145)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
‘Als het waar is dat men gaande zijn leven niet alleen zijn illusies verliest, maar onvermijdelijk ook zijn onschuld, dan is het niet ondenkbaar dat ik inmiddels in handen ben gevallen van een megalomane zwartbloed-misantroop, met misogynie als specialiteit.’ (blz.37)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
‘Kom naar buiten en graai in de tuin met beide handen de natte herfstbladeren bijeen en pers ze tegen je gelaat, snuif op die verkwikkende geur des doods en raak vervuld van de regelmaat der seizoenen.’ (blz.54)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
‘Het mooist was Zandvoort op een zoele zomeravond, als het strand weer tot zichzelf gekomen was en de branding zacht ruiste en de bloedrode zon in nevelsluiers wegzonk aan het eind van het eeuwige water, zoals in de zomer van 1948, toen ik schrijlings zat op de drijvende buik van mijn vader die op zijn rug in de Noordzee lag en deed of hij een zeehond was.’ (blz.116)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
‘Er kwam een gedistingeerde heer langs, dat kon ik zien aan zijn hoofd, niet aan zijn blote lijf en wij raakten in gesprek, waarbij ik mij haastte om kenbaar te maken dat ik geen Duitser was en vooral ook niet wilde zijn.’ (blz.132)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Eindelijk volstrekt alleen
Auteur: L.H. Wiener
‘Zouden er in Leiden ook hoeren zitten, ging het door me heen, want ik had nu echt zin om mezelf nog verder te vernederen en het geld dat ik bij me had gestoken voor het aankopen van de verzamelde werken van de literator F.B. Hotz geheel en al te verkwanselen aan een analfabeties liegbeest, dat nog niet eens haar eigen naam kon schrijven!’ (blz.144)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Koetsier Herfst
Auteur: Charlotte Mutsaers
‘Ook al had hij en snor met vlijmscherpe punten en pluisjes in zijn oren, ook al droeg hij een suède vest, ook al wapperde hij iets te heftig met zijn paardenstaart, de toon waarop hij mijn naam had uitgesproken, getuigde van zachtmoedigheid.’ (blz.55)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Koetsier Herfst
Auteur: Charlotte Mutsaers
‘Cheek to cheek met mijn nieuwe kat in bed maar dan wel een kat met een vacht zo hard als mijn levenslot.’ (blz.57)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Lange poten
Auteur: Peter Middendorp
Als een jongetje dat onverwacht zijn klas mag vertegenwoordigen en zich op het moment suprême realiseert dat hij nodig moet poepen, keek premier Balkenende in de camera toen hij op de televisie koningin Beatrix feliciteerde met haar zeventigste verjaardag. (blz.120)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Zoals dat gaat met wonderen
Auteur: Arthur Japin
Al die mensen die er bij zweren dat seks iets exclusiefs hoort te zijn tussen twee mensen, vragen die zich niet af hoe het komt dat ze tijdens het vrijen altijd nog wat handen en openingen overhouden? (blz.339)
Genomineerd door: redactie Tzum
Titel boek: Zoals dat gaat met wonderen
Auteur: Arthur Japin
De nieuwslezer vertelt niet wie de gestorven jongen was, of wat zijn geliefden voelen, maar heeft een deskundige uitgenodigd die vertelt wat de repercussies zouden kunnen zijn. (blz.220)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Auteur: Dimitri Verhulst
‘Met hoorns, met bronzen klokken, met houten ratels, met gezang en per lithofoon: elke gelovige wordt op een andere manier door zijn leiders opgeroepen tot het gebed, de strijd zal voortaan ook in decibels worden uitgestreden.’ (blz.81)
Genomineerd door: Arjen Nolles
Titel boek: Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Auteur: Dimitri Verhulst
‘Er is geen retteketet of takkedetak of ander onomatopee snel genoeg om deze kogels bij te benen.’ (blz.164)
Genomineerd door: Arjen Nolles
Titel boek: Godverdomse dagen op een godverdomse bol
Auteur: Dimitri Verhulst
‘t Kan leven of ‘t kan dood zijn, maar geen van de twee zal ‘t doen op zijn gemak. (blz.165)
Genomineerd door: redactie tzum
Titel boek: Gentse lente
Auteur: A.F. Th. van der Heijden
‘Zo zaten we daar, met al onze verschillende grieven en belangen, op die luttele vierkante meters bij elkaar: de beschuldigende en wrekende macht, boze en aangedane familieleden, detailbeluste pers, grimmig tevreden rechercheurs, verontwaardigden en nieuwsgierigen namens de samenleving – alles op bijtafstand gegroepeerd rond de jongeman die met het bevingeren van een gekromd stukje metaal hele gezinnen in de ellende had gestort.’ (blz.13)


